A/Rasaq H. Nuurre
Hordhac
Laga soo bilaabo dhammaadkii Qarnigii 13aad, illaa
laga soo gaaro
qarnigan 21aad ee aynu ku jirno, dadka ku dhaqan Geeska Afrika,
gaar ahaan Soomaaliwen iyo dadka asal ahaan ka soo jeeda dhulka sare ee Ethiopia, Amxarada iyo
Tikrega, waxaa soo maray khilaafaad marba heer taagnaa, duruufaha
is-bad-badalayey ee caalamkuna ay saamayn xooggan ku lahaayeen hadba
dhinaca ay u liicdo awodda ciidan, dhaqaale
iyo siyaasadeed ee labada dhinac.
Dadka Soomaaliweyn oo aan tiro-koob sax ah lagu hayn
inta ay tira ahaan dhan yihiin--duruufaha jira awgood--waxay
intooda badani ay ku nool yihiin Jamhuuriyadda Soomaaliya, Djibouti, NFD iyo
dhulka la haysto---Soomali Galbeed.
Dadkaas Soomaaliyeed ee aan kor ku soo xusnay, waxay
kaga duwanyihiin dadyowga kale ee Bariga Africa kula nool,
islamarahaantaasna mideeya, afka Soomaaliga,
dhaqashada xoolaha nool oo uu geelu halbowle u yahay, iyo
wadaaga dhaqan iyo diin--Islaamka.
Dadkaan Soomaaliyeed waxay kasoo badbaadeen
jillaafooyin farabadan laga soo bilaabo qarnigii 10aad, gaar
ahaan wixii ka danbeeyey qarnigii 13aad oo muran xooggan oo
ku salaysan xagga dhulka iyo mabda'a (Caqiidada) uu kala dhexeeyey
Boqortooyadii ka dhisnayd dhulka sare ee Ethiopia. Boqortooyada
Ethiopia waxay u arkeysey dadka Soomaalida in ay yihiin khatarta
ugu weyn ee kusoo fool-leh danaheeda geeska
Afrika.
Wixii ka danbeeyey bilowgii saldanaddii Awdal
ee ka abuurantay agagaarka Harar kadib burburkii ku yimid
Saldanaddii Muslimiintu ay ku lahaayeen waqooyiga Ethiopia,
Qarnigii 13aad, ee lagu magacaabijiray IFAT ama
AWFAT, waxaa
qabaa'ilka Soomaaliyeed u bilowday waa cusub iyo halgan adag oo
ku dhisan taariikh socota ku dhawaad 7 qarni oo ay kula jiraan
labadaas qowmiyadood (Amxaarada iyo Tigreega), oo ay marwalba
awoodooda dhaqaale, siyaasad, iyo ciidanba ku xirnayd quwado
shisheeye, gaar ahaan reer Yurub.
Laga soo bilaabo boqortooyadii Abasiinya ee qarnigii
13aad, illaa laga soo gaaro tii u danbaysey ee Haile Selassie
(1930-1974) iyo nidaamyadii soo maray xukunka Ethiopia ee uu
kamid yahay kan maanta ka jira Adis-ababa ee Meles Zenawi, waxaa
shacabka Soomaaliyeed ku socda qorshe adag oo khatar badan leh,
una baahan in dadka Soomaaliyeed meel walba oo uu joogo uu ka
fikiro sidii uu uga badbaadin lahaa dadka iyo dalka Somaaliyeed.
Qorshahan Ethiopia wuxuu higsanayaa laba arimood: Dhul-boob,
iyo baa'bin mabda'a iyo jiritaanka qowmiyadda Soomaalida ee
Geeska Afrika.
Fadlan ku soo dir aragtidaada qoraalkan:-E-Mail:
Alldalka@Alldalka.com
F.G, Tixraaca qoraalkan
wuxuu ka muuqan doonaa bogga ugu danbeeya qoraalkan taxanaha ah.
